Poreski punomoćnik za nerezidente u Crnoj Gori

Po čl. 26 st. 2 Zakona o poreskoj administraciji, strano pravno ili fizičko lice koje nema stalnu poslovnu jedinicu, odnosno prebivalište na teritoriji Crne Gore, a ostvaruje prihode ili posjeduje imovinu u Crnoj Gori, dužno je da u roku od deset dana od dana početka ostvarivanja prihoda, odnosno sticanja imovine u Crnoj Gori, imenuje poreskog punomoćnika i o tome obavijesti poreski organ. Izuzetak (st. 3): ako strano lice ostvaruje samo prihode koji se oporezuju po odbitku i za koje nije obavezno podnošenje poreske prijave (npr. zakupnina koju vam plaća firma ili preduzetnik — čl. 49a ZPDFL; dividende — čl. 50 ZPDFL), punomoćnik nije obavezan. Tipični obveznici: vlasnik stana koji ga izdaje fizičkim licima ili preko platformi, prodavac nepokretnosti ili udjela u firmi, vlasnik zemljišta.

Strano fizičko lice koje obavlja djelatnost, ostvaruje prihode ili posjeduje imovinu u Crnoj Gori dužno je da podnese prijavu za registraciju (čl. 27 st. 2 t. 5) u roku od pet radnih dana od dana ostvarivanja oporezivog prihoda, odnosno sticanja imovine koja podliježe oporezivanju (čl. 32 st. 3). Poreski organ u roku od osam dana donosi rješenje o registraciji kojim se dodjeljuje PIB (čl. 27 st. 3); ko ne podnese prijavu, biva registrovan po službenoj dužnosti (st. 4). PIB je jedinstven za sve poreze i unosi se u svaki nalog za plaćanje (čl. 27 st. 7–8). U IRMS-u se prijava podnosi kroz Upis u registar → Fizička lica → »ostala fizička lica«; strano lice se identifikuje preko JMB-a, NIB-a ili identifikacionog dokumenta (vrsta, broj, država izdavanja). Za lokalne javne prihode (porez na nepokretnosti) opština dodjeljuje lokalni broj AOP (čl. 27 st. 6).

Poreski punomoćnik je lice koje poreski obveznik pismeno ovlasti da u njegovo ime i za njegov račun vodi poslove u vezi sa izvršavanjem poreskih obaveza u skladu sa poreskim propisima (čl. 4 t. 8). Zakon ne ograničava ko može biti punomoćnik — u praksi je to računovođa, advokat ili rezident od povjerenja. Punomoćje se daje u pisanoj formi; za upotrebu u IRMS-u punomoćje davaoca-nerezidenta mora biti ovjereno u skladu sa zakonom (notar, sud, organ lokalne samouprave) i digitalizovano kod notara. Rok od deset dana teče od dana početka ostvarivanja prihoda, odnosno sticanja imovine.

Za odgovorna lica koja nijesu evidentirana u Centralnom registru stanovništva (nerezidenti bez boravka u Crnoj Gori) primjenjuje se poseban postupak: zahtjev za evidenciju ovlašćenog lica podnosi ovlašćeno lice — rezident, iz sopstvenog portfolija, uz obavezno dostavljanje digitalno potpisanog ovlašćenja kao priloga, a po potrebi i ovjerenog prevoda sudskog tumača. Kad je davalac punomoćja nerezident, on rezidentu upisanom u Centralni registar stanovništva izdaje punomoćje u papirnom obliku, ovjereno u skladu sa zakonom; opunomoćeni rezident ga digitalizuje kod notara i učitava uz zahtjev (opcija »Zahtijevam da budem dodat/uklonjen kao ovlašćeno lice kod drugog lica (obveznika)«, unos PIB-a obveznika). Ove zahtjeve obrađuju službenici Poreske uprave (ne automatski). Ovlašćenje može biti trajno ili na određeni rok i obuhvata: podnošenje i pregled poreskih prijava, podnošenje zahtjeva, pregled analitičke kartice, pristup eSandučetu.

Nerezident podnosi godišnju poresku prijavu (GPP-FL) za prihode ostvarene u Crnoj Gori za koje nije predviđeno plaćanje poreza po odbitku (čl. 43 st. 6 ZPDFL), do kraja aprila za prethodnu godinu (čl. 43 st. 2). Zakup: ako je zakupac pravno lice ili preduzetnik, on obustavlja 15 % pri isplati (čl. 49a st. 1) i vi ne podnosite prijavu za taj prihod; ako izdajete fizičkom licu ili preko platforme bez isplatioca-obustavljača, porez plaćate uz GPP-FL (čl. 49a st. 2, čl. 43 st. 4 t. 2). Kapitalni dobitak od prodaje nepokretnosti, udjela ili hartija od vrijednosti: 15 % na razliku prodajne i nabavne cijene, godišnje uz GPP-FL (čl. 37a, 50a); ne oporezuje se ako je nepokretnost bila jedino i glavno mjesto stanovanja, kod prenosa među supružnicima ili životnim partnerima u vezi sa brakom/životnim partnerstvom/razvodom/nasljeđem i kod poklona srodnicima prvog nasljednog reda (čl. 37g). Ugovor o izbjegavanju dvostrukog oporezivanja ima prednost (čl. 45): Poreska uprava je u odgovorima za III kvartal 2025 potvrdila da se dobitak rezidenta Albanije od prodaje udjela oporezuje samo u Albaniji, dok se rezident SAD (bez ugovora) oporezuje u Crnoj Gori.

Domaća i strana lica izjednačena su u pogledu poreza na promet nepokretnosti (čl. 3 Zakona o porezu na promet nepokretnosti): sticalac u roku od 15 dana od nastanka obaveze podnosi prijavu (obrazac PR-OPPN) nadležnom poreskom organu lokalne samouprave i porez plaća istovremeno sa prijavom (čl. 16). Za godišnji porez na nepokretnosti vlasnik u roku od 30 dana od sticanja podnosi prijavu organu lokalne uprave (čl. 16 Zakona o porezu na nepokretnosti); porez se utvrđuje rješenjem do 30. aprila i plaća u dvije rate — 30. juna i 31. oktobra (čl. 15).