Eser ve Telif Sözleşmesi
Bir şirket veya girişimci iş sözleşmesi olmadan gerçek kişi çalıştırdığında ne öder: eser sözleşmesi (ücretin %70'i üzerinden %15 vergi + kişi başka bir esasla sigortalı değilse %10 emeklilik primi), telif sözleşmesi (götürü giderler %60/50/30), geçici ve arızi işler (120 iş gününe kadar, maaş gibi vergilendirilir) ve ek iş. Süreler: vergi ödemede, primler ve IOPPD izleyen ayın 15'ine kadar.
Prosedür
Eser sözleşmesi (ugovor o djelu), bir şeyin bağımsız olarak yapılması veya onarılması ya da belirli bir fiziksel veya fikri işin bağımsız olarak yerine getirilmesi içindir — vergisel açıdan arızi serbest faaliyet geliridir (Gelir Vergisi Kanunu md. 16). Telif sözleşmesi, eserler (yazılı, müzik, fotoğraf, görsel-işitsel eserler, bilgisayar programları, mimari, tasarım…) ve bağlantılı haklar içindir (md. 37l). Geçici ve arızi işler (İş Kanunu md. 200), kadro dışı, özel uzmanlık gerektirmeyen ve yılda 120 iş gününü aşmayan işlerdir — sözleşme yalnızca İş Bulma Kurumu kayıtlarındaki bir kişiyle, yazılı olarak yapılabilir. Ek iş (md. 202), zaten tam zamanlı çalışan bir kişiyle tam çalışma süresinin yarısına kadar yapılan sözleşmedir. Kalıcı bir pozisyon için iş sözleşmesi zorunludur.
Muhasebeciye mi ihtiyacınız var?
Talep bırakın — bir muhasebe firmasına iletelim. Yükümlülük yok.
Sözleşmelerin karşılaştırması (ödeyici: tüzel kişi veya girişimci)
| Sözleşme | Vergi matrahı | Vergi | Primler | Yasal dayanak |
|---|---|---|---|---|
| Eser sözleşmesi (ugovor o djelu) | Ücret − %30 götürü gider (veya gerçek giderler) | Ödemede %15 | Ücretten emeklilik %10 — yalnızca yüklenici başka esasla sigortalı değilse; işsizlik primi yok | GVK md. 16, 20 f. 2, 48a; PK md. 5 f. 1 b. 13, 9 b. 8, 15, 21 f. 5 |
| Telif — güzel sanatlar | Ücret − %60 | Ödemede %15 | Aynı matrah üzerinden emeklilik %10, eser sözleşmesiyle aynı koşul | GVK md. 37l–37m, 50c; PK md. 4 b. 14, 5 f. 1 b. 13, 9 b. 8 |
| Telif — mimari, şehir planlama | Ücret − %50 | Ödemede %15 | Aynı matrah üzerinden emeklilik %10, eser sözleşmesiyle aynı koşul | GVK md. 37lj b. 2; PK md. 4 b. 14, 5 f. 1 b. 13, 9 b. 8 |
| Telif — icracılar ve diğer telif/bağlantılı haklar, yazılım, patentler | Ücret − %30 | Ödemede %15 | Aynı matrah üzerinden emeklilik %10, eser sözleşmesiyle aynı koşul | GVK md. 37lj b. 3–4; PK md. 4 b. 14, 5 f. 1 b. 13, 9 b. 8 |
| Geçici ve arızi işler (≤ 120 iş günü, İş Bulma Kurumu kayıtlı kişi) | Brüt ücret (maaş gibi) | 700 €'ya kadar %0, 700–1.000 € %9, 1.000 € üzeri %15 | Ücretten emeklilik %10 + işsizlik %0,5; işveren işsizlik %0,5 | İK md. 200, 203; GVK md. 14 f. 1 b. 5; PK md. 5, 7, 15, 18 |
| Ek iş (çalışma süresinin ½'sine kadar, zaten çalışan kişi) | Brüt ücret (maaş gibi, kod 002) | %0/9/15 | Ücretten emeklilik %10 + işsizlik %0,5; işveren işsizlik %0,5 (maaş gibi hesaplanır) | İK md. 202, 203; GVK md. 14 f. 1 b. 6 |
Örnek: sözleşme (brüt) ücreti 1.000 € (rehber yazarının yukarıdaki kurallara göre hesabı; ek vergi hariç)
| Sözleşme | Matrah | Vergi %15 | Emeklilik %10 | Yükleniciye net | Yüklenici başka yerde çalışıyorsa net |
|---|---|---|---|---|---|
| Eser sözleşmesi (%30) | 700 € | 105 € | 70 € | 825 € | 895 € |
| Telif — diğer (%30) | 700 € | 105 € | 70 € | 825 € | 895 € |
| Telif — mimari (%50) | 500 € | 75 € | 50 € | 875 € | 925 € |
| Telif — güzel sanatlar (%60) | 400 € | 60 € | 40 € | 900 € | 940 € |
| Geçici ve arızi işler (maaş gibi) | 1.000 € brüt | 27 € (300 € üzerinden %9) | 100 € emeklilik + 5 € işsizlik | 868 € | — (+ işveren işsizlik 5 €) |
Ek notlar
1.1.2026'dan itibaren (Resmi Gazete 160/25) arızi serbest faaliyet, açıkça üçüncü serbest faaliyet türüdür (asıl ve ek girişimci faaliyetinin yanında) ve md. 48a stopajın tüzel kişi veya girişimci olan ödeyici tarafından hesaplandığını belirtir.
Arızi serbest faaliyet gelirleri sabit %15 ile vergilendirilir (md. 10 b. 3) — maaştaki artan oranlar uygulanmaz.
Geçici ve arızi iş sözleşmesi yalnızca İş Bulma Kurumu işsiz kayıtlarındaki bir kişiyle ve yalnızca takvim yılında 120 iş gününü aşmayan işler için yapılabilir (İş Kanunu md. 200); bu kişi sağlık ve emeklilik sigortası hakkına sahiptir (md. 203).
Yerleşik olmayan yükleniciler: yerleşik olmayan bir gerçek kişinin eser sözleşmesi ücreti, yerleşik kişiyle aynı şekilde stopaja tabidir — ödeyici, ücret eksi %30 götürü gider üzerinden %15 vergiyi hesaplar, keser ve öder. Yerleşik olmayan kişi, Vergi İdaresi'nden Karadağ'da ödenen vergiye ilişkin bir belge talep edebilir; bu belge, kendi mukimlik ülkesinde vergi mahsubu için kullanılır (Vergi İdaresi'nin resmi görüşü, Poreska praksa, Ocak 2020).
Sorular ve destek: IRMS portalı (https://irms.tax.gov.me/public/), e-posta [email protected], tel. 19707.
Gerekli Belgeler
- Yazılı sözleşme (eser / telif / geçici ve arızi işler / ek iş)
- Yüklenici bilgileri (JMB, ikamet, sigorta durumu)
- Ücret hesabı
- Vergi ve prim ödeme talimatları
- IOPPD formu (ayın 15'ine kadar)
- Alıcıya yıllık belge (31 Ocak'a kadar)
Hukuki Dayanak
- Gerçek Kişilerin Gelir Vergisi Kanunu — konsolide metin (md. 14, 16, 20, 37l–37m, 46–48a, 50c)
- Gelir Vergisi Kanunu'nu değiştiren Kanun (Resmi Gazete CG 160/25, 1.1.2026'dan itibaren uygulanır) — md. 13 (değiştirilmiş md. 48a)
- Zorunlu Sosyal Sigorta Primleri Kanunu — Resmi Gazete 160/25'e kadar konsolide metin (md. 4, 5, 7, 9, 15, 18, 21, 26)
- İş Kanunu — 2026 konsolide metin (md. 200 geçici ve arızi işler, md. 202 ek iş, md. 203)
- Yerel Yönetimlerin Finansmanına İlişkin Kanun (md. 7–9 — gelir vergisine ek vergi/prirez)
- Vergi ve prim tek tip raporunun biçimi ve içeriğine ilişkin Yönetmelik (sözleşme ücreti için 047/048/079 sigorta esası kodları)
- Vergi İdaresi — Vergi takvimi (IOPPD önceki ay için ayın 15'ine kadar)
Yetkili Kurumlar
- Karadağ Vergi İdaresi (IRMS portalı)
IOPPD raporlarının alınması, vergi ve prim tahsilatı
- Karadağ İş Bulma Kurumu
İşsiz kayıtları — geçici ve arızi iş sözleşmesinin ön koşulu
- PIO Fonu
Sözleşmeye dayalı ücret alan kişilerin emeklilik sigortası
SSS
Şirket 1.000 €'luk eser sözleşmesinde ne kadar öder?+
700 € üzerinden (ücret eksi %30 götürü gider) %15 vergi = 105 € ve yüklenici başka esasla sigortalı değilse aynı matrah üzerinden %10 emeklilik primi = 70 €. Belediye, vergi tutarı üzerinden de ek vergi uygular — %13'e kadar, Podgorica ve Cetinje'de %15'e kadar — yani 105 €'luk vergide ek 13,65–15,75 €. Tüm tutarlar ücretten kesilir: ek vergi hariç yüklenici 825 € alır (başka yerde çalışıyorsa 895 €), ek vergiyle birlikte belediyeye göre biraz daha az.
Yüklenici çalışansa eser sözleşmesinde prim ödenir mi?+
Hayır — sözleşmeye dayalı ücret alanlar yalnızca başka esasla yükümlü değillerse emeklilik primi yükümlüsüdür (Primler Kanunu md. 5 f. 1 b. 13). İşsizlik primi sözleşme ücretlerinden hiçbir durumda ödenmez.
Vergi ve primlerin ödeme süresi nedir?+
Stopaj her ödemede ödenir (GVK md. 48a ve 50c); emeklilik primini ödeyici önceki ay için içinde bulunulan ayın 15'ine kadar yatırır (Primler Kanunu md. 21 f. 5); IOPPD önceki ay için ayın 15'ine kadar verilir.
Biriyle bir yıllığına geçici ve arızi iş sözleşmesi yapabilir miyim?+
Hayır. Böyle bir sözleşme yalnızca doğası gereği takvim yılında 120 iş gününü aşmayan, kadro dışı ve özel uzmanlık gerektirmeyen işler için ve yalnızca İş Bulma Kurumu kayıtlarındaki bir kişiyle mümkündür (İş Kanunu md. 200). Ücret maaş gibi vergilendirilir ve primler maaştaki gibi ödenir.
Telif sözleşmesinde hangi götürü giderler geçerli?+
Güzel sanat eserleri için %60, mimari, şehir planlama ve peyzaj mimarlığı için %50, icracılar ve diğer tüm telif ve bağlantılı hak ücretleri, patent ve marka için %30 (GVK md. 37lj). Kalan üzerinden %15 vergi, ödemede ödeyici tarafından kesilir.
İlgili rehberler
Karadağ'da Maaş Hesaplama (IOPPD)
Aylık brüt/net, vergi, katkılar ve belediye ek vergisinin hesaplanması
Karadağ'da Sosyal Katkı Payları
Emeklilik %10, sağlık kaldırıldı, işsizlik %0,5 — Ekim 2024 reformu
Karadağ'da Gelir Vergisi
Oranlar 0/9/15% + belediye ek vergisi 10-15%, 700€ muafiyet, 10,5% katkılar
Yıllık Beyan (GPP-FL)
Bireysel yıllık gelir vergisi beyanı, 30 Nisan'a kadar