Karadağ'da Elektronik Fiskalizasyon (EFI)

Yükümlüler: (1) fatura düzenlemek zorunda olan gelir vergisi mükellefi gerçek kişiler (girişimciler), (2) fatura düzenlemek zorunda olan kurumlar vergisi mükellefi tüzel kişiler (d.o.o. vb.) ve (3) otomatlar aracılığıyla mal veya hizmet satan mükellefler — Fiskalizasyon Kanunu md. 4. Fiskalizasyon hem nakit hem nakit dışı ödemeleri kapsar (md. 1–2). Yükümlü olmayanlar (md. 5): tarifeli yolcu taşımacılığında bilet/jeton satışı, kendi tarım ürünlerinin pazar tezgahlarında satışı, KDV mükelleflerince tarım ürünü alımı, evrensel posta hizmetleri, bankacılık ve sigorta, şans oyunu ödemeleri, ulusal hava yolu uçaklarındaki satışlar. Karma faaliyetlerde muafiyet yalnızca md. 5 faaliyetleri için geçerlidir (md. 6).

Yükümlü, fiskal faturaları imzalamak ve Vergi İdaresi ile veri alışverişinde kimliğini doğrulamak için e-imza mevzuatına göre bir sertifika hizmet sağlayıcısından alınmış elektronik imza sertifikası kullanmak zorundadır (md. 10 f. 2–3). Sertifika (veya soft sertifika), fiskal fatura mesajlarını oluşturan, gönderen ve alan yazılımın kurulu olduğu elektronik ödeme cihazına (ENU) yüklenir (md. 3 b. 8).

Fiskal servisi kullanmadan önce yükümlü, her iş yeri için ayrı ayrı verileri fiskal fatura düzenlemeye başlamadan en az 24 saat önce elektronik olarak Vergi İdaresi'ne iletir (md. 14 f. 1). Veriler: PIB, coğrafi konum, adres, iş yeri türü (internet ticareti ve seyyar yer dahil), faaliyet kodu, çalışma saatleri ve günleri, başlangıç tarihi, geçici kapanış tarihleri, bitiş tarihi, metrekare, ödeme şekli (nakit/nakit dışı), durum, mülkiyet veya kira (md. 14 f. 2). Vergi İdaresi benzersiz bir iş yeri kodu üretir. Her değişiklik (kapanış, yeni iş yeri, faaliyet değişikliği) değişiklikten en az 5 gün önce bildirilir (md. 14 f. 6). Kayıt, Self-servis EFI Portalı'nda (SEP) yapılır: https://sep.tax.gov.me/self-care (test ortamı: https://efitest.tax.gov.me/self-care).

Fatura düzenleyen her kişi için yükümlü bir operatör kodu belirler, bunu kişinin JMB'si ile ilişkilendirir ve Vergi İdaresi'ne bildirir (md. 8). Fiskal servisi kullanmadan önce yazılım üreticisi ve bakımcısına ilişkin veriler de sunulur: ad, merkez, PIB, yazılım adı ve Vergi İdaresi'nce verilen benzersiz üretici/bakımcı kodu (md. 15–16). Yazılım, üretici kodunu içermeli ve fatura düzenlememeye veya fiskalizasyondan kaçınmaya olanak vermemelidir (md. 11 f. 1, md. 15 f. 4).

Faaliyete başlamadan önce yükümlüye fiskal servisi test etme olanağı sağlanır (md. 11 f. 2; test SEP portalı). Her fiskal fatura elektronik olarak imzalanır ve gerçek zamanlı olarak Vergi İdaresi'ne gönderilir; Vergi İdaresi benzersiz fatura kodunu (JIKR) döndürür ve bu kod yükümlünün kodu (IKOF) ile birlikte faturaya basılır (md. 12–13). KDV verilerine ek olarak fiskal fatura şunları içerir: fatura numarası (fatura / iş yeri / yıl / ENU), saat ve dakika, operatör kodu, IKOF, JIKR, ödeme şekli (nakit, kart, havale, diğer), hemen ödenmemişse vade tarihi ve B2B / nakit dışı işlemlerde alıcının PIB'i (md. 7 ve 9). Her iş gününün başında ENU başına kasa depozitosu Vergi İdaresi'ne bildirilir (md. 12 f. 2). İptal ve iade faturaları da fiskalize edilir (md. 21). Her satış noktasında fatura düzenleme ve alma yükümlülüğüne ilişkin bildirim görünür şekilde asılmalıdır (KDV Kanunu md. 32 f. 9).

Geçici internet kesintisi: faturalar JIKR olmadan (yalnızca IKOF ile) düzenlenir; yükümlü 2 gün içinde bağlantıyı yeniden kurup faturaları göndermek, yapamıyorsa Vergi İdaresi'ni bilgilendirmek zorundadır (md. 17). Fiskal servis arızası: faturalar Vergi İdaresi'nce önceden onaylanmış fatura defterine kaydedilir; 5 gün içinde servis yeniden kurulur veya öngörülen formla Vergi İdaresi bilgilendirilir ve faturalar aynı süre içinde elektronik olarak gönderilir (md. 18). İnternet kapsaması olmayan bölge: yükümlü, Elektronik Haberleşme Ajansı'nın internet erişilemezlik belgesiyle (30 gün içinde düzenlenir, 1 yıl geçerli, yenilenebilir) çevrimdışı modda çalışır ve düzenlenen faturaları önceki ay için ayın 10'una kadar Vergi İdaresi'ne iletir (md. 19–20).